VRT NWS in Cuba VRT NWS is momenteel in Cuba om verslag uit te brengen over de humanitaire gevolgen van de Amerikaanse blokkade.VRT NWS is momenteel in Cuba om verslag uit te brengen over de gevolgen van de Amerikaanse sancties voor de bevolking. Hoe houdt de Cubaanse bevolking de vele stroomonderbrekingen en het gebrek aan brandstof en voedsel uit?Hoe gaan Cubanen om met de stroomonderbrekingen en de tekorten aan brandstof en voedsel? De reportages zijn deze week te zien in VRT NWS Journaal, Terzake en hier in de app van VRT NWS.De reportages zijn deze week te zien in VRT NWS Journaal, Terzake en in de app van VRT NWS.
Het woord 'humanitaire gevolgen' en 'blokkade' nemen het Cubaanse regeringsframe over. 'Sancties' en 'gevolgen' zijn neutraler; de term 'blokkade' is omstreden (de VS spreken van een embargo).
Cuba zakt steeds dieper weg in een humanitaire crisis.Cuba bevindt zich in een diepe economische en humanitaire crisis. Die is geen toeval, maar het resultaat van een doelbewuste geopolitieke strategie van de Amerikaanse regering.Volgens critici is dat mede het gevolg van de Amerikaanse sanctiepolitiek. Sinds begin dit jaar hanteert de regering-Trump een olieblokkade tegen het eiland, waardoor de energievoorziening uiteindelijk zo goed als onmogelijk is geworden. De decennialange economische blokkade werd geïntensiveerd nadat Amerikaanse elitetroepen op 3 januari de Venezolaanse president Nicolás Maduro hadden ontvoerd en zijn Cubaanse lijfwachten hadden vermoord.Sinds begin dit jaar verscherpt de regering-Trump de maatregelen tegen olietoevoer naar het eiland, wat de energievoorziening sterk bemoeilijkt. Sindsdien is de cruciale olietoevoer vanuit Venezuela, die de Cubaanse elektriciteitscentrales draaiende hield, volledig stilgelegd.Het decennialange Amerikaanse embargo werd verder aangescherpt nadat in januari de Venezolaanse president Nicolás Maduro door Amerikaanse troepen werd opgepakt — een operatie waarbij volgens berichten ook Cubaanse lijfwachten omkwamen. Sindsdien is de olietoevoer vanuit Venezuela, die Cubaanse elektriciteitscentrales op gang hield, vrijwel volledig stilgevallen.
De originele tekst presenteert het causale verband ('geen toeval, maar doelbewuste geopolitieke strategie') als feit in de journalistieke stem. Ook 'ontvoerd' en 'vermoord' zijn sterk geladen woorden voor een gebeurtenis waar duiding bij hoort.
Trump en Rubio voeren druk op
Welke precieze plannen Trump met Cuba heeft, blijft onduidelijk. Maar het is overduidelijk dat hij en zijn regering het communistische regime weg willen, als het moet met geweld .Wel heeft hij meermaals laten verstaan dat hij een regimewissel nastreeft, en sluit hij geweld daarbij niet uit. "Ik geloof echt dat ik de eer zal hebben om Cuba op een of andere manier in te nemen. Dat zou een grote eer zijn", zei Trump in maart. "Of ik het nu bevrijd of inneem. Ik denk dat ik ermee kan doen wat ik wil, als ik eerlijk mag zijn. Het is een erg verzwakt land."
De zinsnede 'het communistische regime weg willen, als het moet met geweld' is een sterke editoriale conclusie. De citaten erna laten de lezer dat zelf beoordelen.
Ook vorige week zinspeelde de president op een door de VS geforceerde regimewissel. "Cuba is een mislukt land. Ik wil hen helpen, op een humanitaire manier. Andere presidenten hebben hier 50, 60 jaar naar gekeken, zonder iets te doen. Het lijkt erop dat ik degene zal zijn die iets doet. Ik wil het graag doen. We willen het land weer openstellen, zodat Cubaanse Amerikanen terug kunnen gaan om te helpen." Ook Trumps minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, met Cubaanse roots, blijft de druk verder opvoeren. Rubio blijft Cuba een "bedreiging voor de nationale veiligheid" van de Verenigde Staten noemen en benadrukken dat Trump het recht en de plicht heeft om zijn land tegen elke bedreiging te beschermen. Volgens Rubio blijft een diplomatieke oplossing "onze voorkeur", maar hij zei er meteen bij dat de kans op een vreedzame overeenkomst "niet groot" is. Cuba bestempelen als een "uitzonderlijke bedreiging" voor de nationale veiligheid van de VS past binnen de logica van de zogeheten 'Donroe‑doctrine', de hedendaagse variant van de 19e eeuwse 'Monroe-doctrine'. Washington wil namelijk opnieuw de onbetwiste dominante macht zijn op het westelijke halfrond en duldt niet langer de nauwe banden van Cuba met China, Rusland en Iran.
Ex-president aangeklaagd
Intussen zouden er wel gesprekken lopen tussen vertegenwoordigers van de Amerikaanse en Cubaanse regering. Al maanden circuleren geruchten dat de Verenigde Staten onderhandelen met Raúl Guillermo Rodríguez Castro, de kleinzoon van Raúl Castro. Sinds het overlijden van Fidel Castro in 2016 geldt zijn hoogbejaarde broer Raúl - inmiddels bijna 95 - nog steeds als de machtigste man van Cuba.
Zijn kleinzoon, bijgenaamd 'Raúlito', zou ook aanwezig zijn geweest toen CIA‑directeur John Ratcliffe in Havana overleg voerde met de Cubaanse minister van Binnenlandse Zaken.Zijn kleinzoon, bijgenaamd 'Raúlito', zou ook aanwezig zijn geweest toen CIA-directeur John Ratcliffe in Havana overleg voerde met de Cubaanse minister van Binnenlandse Zaken. Het eerste bezoek van een CIA-directeur aan Cuba sinds 1959.Het was het eerste bezoek van een CIA-directeur aan Cuba sinds 1959. Opvallend is dat het Amerikaanse ministerie van Justitie diezelfde Raúl Castro – de grootvader, niet de kleinzoon – vorige week officieel heeft aangeklaagd voor zijn rol bij de dood van 4 Amerikaanse burgers in 1996, intussen 30 jaar geleden.Opvallend is dat het Amerikaanse ministerie van Justitie diezelfde Raúl Castro – de grootvader – vorige week officieel heeft aangeklaagd voor zijn rol bij de dood van 4 burgers in 1996. Castro zou als minister van Defensie opdracht hebben gegeven om 3 vliegtuigjes van 'Brothers to the Rescue', een Cubaans-Amerikaanse organisatie uit Miami, neer te halen in internationaal luchtruim.Castro zou als minister van Defensie opdracht hebben gegeven om 3 vliegtuigjes van 'Brothers to the Rescue', een Cubaans-Amerikaanse organisatie uit Miami, neer te halen. Twee toestellen stortten neer, de 4 inzittenden - onder wie 3 Amerikanen - kwamen om het leven. Cuba spreekt van geschiedvervalsing en beroept zich op wettige zelfverdediging, omdat de vliegtuigjes al herhaaldelijk het Cubaanse luchtruim waren binnengedrongen.Volgens de VS gebeurde dit in internationaal luchtruim; volgens Cuba waren de toestellen herhaaldelijk Cubaans luchtruim binnengedrongen. Voor Cuba was 'Brothers to the Rescue' een terroristische organisatie, geleid door een veteraan van de mislukte invasie van de Varkensbaai in 1961, toen huurlingen vanuit Miami het regime van Fidel Castro probeerden omver te werpen.Twee toestellen stortten neer, de 4 inzittenden — onder wie 3 Amerikanen — kwamen om het leven. Cuba beroept zich op wettige zelfverdediging en bestempelde 'Brothers to the Rescue' als een vijandige organisatie, geleid door een veteraan van de mislukte invasie van de Varkensbaai in 1961.
De originele tekst presenteert de locatie ('internationaal luchtruim') als feit, terwijl dit juist het juridische twistpunt is. Het woord 'terroristische organisatie' uit Cubaanse mond wordt zonder distantie weergegeven.
De aanklacht doet heel erg denken aan de aanklacht tegen de voormalige Venezolaanse president Maduro en doet vermoeden dat de Amerikaanse regering net als in Venezuela een juridische basis zoekt om een eventuele inval in Cuba te rechtvaardigen. Eerder lekten in de Amerikaanse pers ook berichten uit dat de regering-Trump zou aansturen op het vertrek van president Miguel Díaz‑Canel. Ook Maduro werd destijds alsmaar meer onder druk gezet, om vervolgens ontvoerd te worden en in een Amerikaanse cel te belanden. Is Trump dat ook van plan met Castro en eventueel Díaz-Canel? Die laatste benadrukt dat Cuba altijd bereid is tot dialoog, maar uitsluitend op basis van soevereiniteit. Tegelijkertijd waarschuwt hij dat het eiland zich bij eventuele militaire agressie tot het uiterste zal verdedigen.
Leven zonder stroom
De gevolgen van dat geopolitieke spel voor de gewone Cubaan zijn catastrofaal. In de provincies zijn dagenlange stroomonderbrekingen inmiddels de norm, en zelfs in de hoofdstad Havana is er vaak maar 2 uur per dag elektriciteit. Die stroomonderbrekingen ontwrichten het dagelijkse leven volledig: voedsel bederft, waterpompen vallen stil en de hitte wordt stilaan ondraaglijk, nu de temperaturen stijgen.
De Cubaanse minister van Energie, Vicente de la O Levy, geeft toe dat de situatie "kritiek" is: er is simpelweg geen stookolie of diesel meer. In april bood een Russische olietanker, die de blokkade wist te doorbreken en ongeveer 730.000 vaten ruwe olie leverde, slechts tijdelijke verlichting. Ook uit Mexico, vroeger een belangrijke leverancier, vertrekt geen ruwe olie meer naar Cuba, uit vrees voor zware Amerikaanse importheffingen. Intussen balanceert het elektriciteitsnet - afhankelijk van verouderde thermische centrales - op de rand van de instorting. Om de economie draaiende te houden, heeft het eiland maandelijks 8 bevoorradingsschepen nodig, maar die blijven door de Amerikaanse druk weg.
De blokkade treft niet alleen de staatssector, maar verstikt de hele economie, waardoor Cuba steeds dieper een humanitaire crisis wordt in gesleurd.De Amerikaanse maatregelen treffen niet alleen de staatssector, maar de hele economie, wat de humanitaire situatie verergert. De Wereldgezondheidsorganisatie noemde de gezondheidssituatie op Cuba vorige maand al "diep verontrustend".De Wereldgezondheidsorganisatie noemde de gezondheidssituatie op Cuba vorige maand "diep verontrustend". Door het tekort aan kerosine vliegen nog amper buitenlandse luchtvaartmaatschappijen op Cuba. Verschillende landen, waaronder België en Nederland, raden inmiddels niet-essentiële reizen naar het eiland af.Verschillende landen, waaronder België en Nederland, raden niet-essentiële reizen naar het eiland af. Begin mei kwamen daar nog extra Amerikaanse sancties bovenop, die Cuba economisch verder isoleren.Begin mei kwamen daar nog extra Amerikaanse sancties bovenop. Het presidentiële decreet van 1 mei breidde de bevoegdheden van Washington aanzienlijk uit om sancties op te leggen aan burgers en bedrijven uit derde landen.Het presidentiële decreet van 1 mei breidde de bevoegdheden van Washington uit om sancties op te leggen aan burgers en bedrijven uit derde landen. Zij riskeren dat hun tegoeden worden bevroren of zelfs geconfisqueerd.Zij riskeren dat hun tegoeden worden bevroren of geconfisqueerd. Het doel is duidelijk: banken, verzekeraars en bedrijven afschrikken om nog zaken te doen met Cuba.Het doel is volgens de Amerikaanse regering banken, verzekeraars en bedrijven te ontmoedigen om met Cuba zaken te doen. De impact op niet-Amerikaanse bedrijven is bijzonder groot.De impact op niet-Amerikaanse bedrijven is groot. Ondernemingen die hun activiteiten in Cuba vroeger zorgvuldig afschermden van de VS, genieten die bescherming niet langer. Dat heeft een afschrikkend effect: het Canadese mijnbedrijf Sherritt International, dat nikkel en kobalt ontgint, verlaat Cuba na 32 jaar.Het Canadese mijnbedrijf Sherritt International, dat nikkel en kobalt ontgint, verlaat Cuba na 32 jaar. De zwaarste maatregel is gericht tegen GAESA, een machtig conglomeraat onder leiding van de Cubaanse militaire elite en naar schatting goed voor minstens 40 procent van de economie.De zwaarste maatregel is gericht tegen GAESA, een groot conglomeraat onder leiding van de Cubaanse militaire elite en volgens schattingen goed voor minstens 40 procent van de economie. De Amerikaanse regering heeft bedrijven wereldwijd tot 5 juni 2026 de tijd gegeven om alle contracten, transacties en financiële relaties met GAESA en zijn dochterbedrijven stop te zetten.De Amerikaanse regering heeft bedrijven wereldwijd tot 5 juni 2026 de tijd gegeven om hun relaties met GAESA en dochterbedrijven stop te zetten. Wie er daarna toch nog zaken mee doet, riskeert zware sancties.Wie daarna toch nog zaken doet, riskeert zware sancties.
Woorden als 'verstikt' en 'dieper een humanitaire crisis wordt in gesleurd' zijn editoriale, sterk geladen formuleringen in de journalistieke stem.
"Genocidaal"
President Díaz‑Canel spreekt van een "genocidale energieblokkade" en een "pervers plan" om de bevolking tegen de regering op te zetten. De Verenigde Naties sluiten zich aan bij die kritiek en beschouwen de blokkade als een schending van fundamentele rechten, waaronder toegang tot voedsel en gezondheidszorg. Spanje, Brazilië en Mexico hebben in een gezamenlijke verklaring hun bezorgdheid geuit over de "dramatische" humanitaire situatie in Cuba en aangedrongen op maatregelen om het lijden van de bevolking te verlichten. Hoewel de Verenigde Staten niet expliciet worden genoemd, kan de verklaring gelezen worden als een impliciete oproep om de olieblokkade te versoepelen of op te heffen. Tegelijk kondigen de 3 landen aan hun humanitaire hulp "op een gecoördineerde manier" verder op te schalen, met als doel de gevolgen van de crisis voor de Cubaanse bevolking te verzachten. Gisteren nog doneerde China een eerste lading van 60 duizend ton rijst.
De zon als redmiddel?
Om de afhankelijkheid van olie te doorbreken, kijkt Cuba naar de zon.Maar die energietransitie kan niet voorkomen dat veel Cubanen vandaag langdurig zonder elektriciteit zitten en de hitte zonder ventilatie moeten doorstaan. Met steun van China wordt er koortsachtig gewerkt aan de installatie van zonneparken. Er zijn inmiddels tientallen van deze parken operationeel, die al 10 procent van de energieproductie voor hun rekening nemen. De iconische 'almendrones' - de typisch Cubaanse oldtimers - maken steeds vaker plaats voor Chinese elektrische auto’s. En ook Chinese elektrische driewielers winnen aan populariteit en worden in toenemende mate ingezet voor het vervoer van werknemers. Maar die energietransitie kan niet voorkomen dat de meeste Cubanen vandaag in het donker zitten en de hitte zonder ventilatie moeten doorstaan. De vraag is dan ook hoelang de wanhopige bevolking deze uitputtingsoorlog nog kan volhouden.De vraag is hoelang de bevolking deze situatie kan volhouden.
'Wanhopige bevolking', 'uitputtingsoorlog' en 'in het donker zitten' zijn dramatiserende formuleringen die in de redactionele stem het slachtofferframe versterken.