Op sociale media circuleert een beeld van een agressie-incident op een kusttram waarbij een verdachte duidelijk herkenbaar lijkt. Maar dat beeld werd kunstmatig verscherpt met artificiële intelligentie. AI kan ontbrekende gezichtskenmerken niet reconstrueren en verzint die zelf, waardoor zulke beelden niet betrouwbaar zijn.
Bij een ticketcontrole op de kusttram afgelopen zondag in De Haan konden 4 mensen geen geldig vervoersbewijs voorleggen. Er ontstond een vechtpartij waarbij 7 medewerkers van De Lijn gewond raakten, ook 2 politiemensen liepen verwondingen op.
Op sociale media circuleren al snel beelden van het incident. De beeldkwaliteit laat niet toe om duidelijke gezichten van de verdachten te zien. Nieuwsmedia verspreiden de beelden met geanonimiseerde gezichten, we zien een wazig vlak voor het gezicht van de betrokkenen.
Verscherpt of verzonnen?
Op Facebook duikt er ook een scherper beeld op, waar je het gezicht van een van de verdachten heel duidelijk lijkt te zien. Het Facebookbericht lokte al meer dan 200 verontwaardigde reacties uit. Het stilstaand beeld lijkt te komen uit de video die al online circuleerde. Hoe kan het dat we nu dan wél een duidelijk gezicht zien?
Er werd via AI geprobeerd om de gezichten meer herkenbaar te maken, maar dat leidt tot een onbetrouwbaar resultaat. Artificiële intelligentie weet evenmin hoe de echte verdachte eruitziet en dus verzint de software zelf gezichtskenmerken. Een wazig beeld wordt scherper, maar we zien een gezicht dat niet zal overeenkomen met de werkelijkheid.
Het is niet de eerste keer dat AI-verscherpte beelden online circuleren om betrokkenen bij verschillende incidenten op te sporen. Eerder deze maand verscheen een video online waar de 14-jarige Maro gewelddadig werd aangevallen door een groep leeftijdsgenoten. De video van het incident circuleerde online, opnieuw werden er ook door AI beelden verspreid om de minderjarige daders op te sporen. Een van de Facebookberichten die het AI-beeld deelde, werd meer dan 600 keer gedeeld.
Het gezicht op de originele, wazige beelden toont de enige gezichtskenmerken waar we met voldoende zekerheid van kunnen uitgaan. AI-verscherpte beelden kunnen details toevoegen of reconstrueren die niet noodzakelijk overeenkomen met de werkelijkheid en zijn daarom niet betrouwbaar voor identificatie. De AI-beelden kunnen zo ook leiden tot foutieve identificaties of conclusies.
Conclusie Online circuleert een beeld van het incident op de kusttram in De Haan, waar we een van de verdachten heel duidelijk lijken te zien. Maar het is een stilstaand beeld uit een video waar we de gezichten slechts wazig kunnen zien. Dat stilstaand beeld werd dan verscherpt met AI. Een wazig of geanonimiseerd beeld dat wordt gescherpt met AI zal leiden tot een foute weergave van de werkelijkheid omdat AI ontbrekende details zelf reconstrueert, waardoor er informatie wordt toegevoegd die niet zal overeenkomen met de werkelijkheid. Dat het beeld dan ook een betrouwbare weergave is van de verdachte van het incident, beoordelen we dan ook als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier. Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel. Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel. Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties. Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be. VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).