Afgelopen weekend liep een ticketcontrole op de Kusttram in De Haan uit de hand. Vier controleurs en een chauffeur van De Lijn werden getrapt en geslagen toen ze 4 jongeren zonder geldig vervoerbewijs probeerden tegen te houden. Ze moesten naar het ziekenhuis worden gebracht. Een van de 4 jongeren werd door de politie opgepakt. Daarbij raakten 2 agenten gewond. Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) is niet te spreken over het geweld. "Dit is crapuleus en totaal onaanvaardbaar, er moet streng opgetreden worden", klinkt het. Ze pleit voor het gebruik van bodycams door personeel van De Lijn. "Op federaal niveau wordt momenteel gewerkt aan een kader hiervoor."

Als bewijs en als preventie

Net vrijdag heeft de federale ministerraad een voorontwerp van wet over dat thema goedgekeurd. Dat regelt het gebruik van bodycams voor "diensten die tijdens de uitoefening van hun opdrachten met geweld kunnen worden geconfronteerd". Concreet gaat het dan over brandweermensen, bewakingsagenten tijdens evenementen en chauffeurs en personeelsleden van het openbaar vervoer (NMBS, De Lijn, TEC en MIVB). "Wie ons beschermt en de samenleving dient, moet zelf ook beschermd worden", zegt minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR). Bodycams moeten het mogelijk maken om bij incidenten of geweld vast te stellen wie verantwoordelijk is.

Het gebruik van bodycams was al langer een vraag van bijvoorbeeld de vakbonden en de directie van de NMBS, zegt minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés). "Veel incidenten gebeuren op momenten dat er niet veel mensen in de buurt zijn", zegt Crucke. "Het is soms moeilijk te bewijzen". Minister De Ridder wijst in 'Goeiemorgen morgen' op Radio 2 ook op het afschrikkende effect van bodycams. "Ze weten dat alles op camera staat. Ik hoop dat ze 2 keer nadenken voor ze zulke feiten plegen. Openbaar vervoer moet stipt en proper zijn, maar ook veilig, voor reizigers en voor medewerkers".

Verhogen bodycams echt de veiligheid?

Zorgen bodycams echt voor meer veiligheid? "In de Verenigde Staten is daar al veel systematisch onderzoek rond. De politie daar gebruikt al een hele tijd bodycams, maar de resultaten zijn wisselend", zegt Antoinette Verhage, professor criminologie aan de UGent. "In sommige gevallen is het effect verwaarloosbaar, in andere gevallen wordt er wel een effect gezien. Soms is dat effect ontradend, in andere situaties dan weer escalerend." Wat vooral uit dat onderzoek naar voren komt, is het belang van ondersteuning en begeleiding. "Het is cruciaal om mensen die de bodycams dragen, voldoende op te leiden en te ondersteunen", zegt Verhage. "Ik begrijp dat mensen zelf beslissen wanneer ze de bodycam aanzetten in een moment van escalatie. En het is net die beslissingsmarge die een impact kan hebben op het effect van die bodycam." "Om de beelden achteraf correct te interpreteren, heb je voldoende context nodig. En die context ontbreekt als je de bodycam te laat of enkel in bepaalde situaties aanzet. Die beslissingsmarge moet heel duidelijk zijn en zoveel mogelijk worden beperkt."

Voorwaarden

Aan het gebruik van bodycams zijn voorwaarden verbonden. Zo gaan de camera's pas aan als er een risico op agressie of geweld ontstaat. Er zijn ook garanties om de identiteit van wie gefilmd wordt, te beschermen. De beelden worden maximaal 30 tot 90 dagen bewaard. Voorlopig is het nog een voorontwerp van wet. Minister Quintin hoopt dat er dit jaar nog over kan worden gestemd in het parlement.